Que teñen en común o romeu, o fiúncho, a herba de San Xoán e o fento? Que, segundo a tradición galega, forman parte dunha das receitas máis antigas para atraer a boa sorte, protexerse das malas enerxías e comezar o verán con bo pé.
Para afondar neste legado popular, a asociación Vaipolorío organizou este martes unha xornada especial dedicada ás herbas e rituais de San Xoán, guiada polo divulgador Pablo Carro.
A actividade levou aos participantes até a contorna do río Gafos, onde percorreron carreiros e zonas verdes en busca das plantas que tradicionalmente forman parte do coñecido "cacho", un costume que segue vivo en numerosos fogares galegos cada noite do 23 de xuño.
Durante a ruta, os asistentes puideron coñecer non só as características botánicas destas especies, senón tamén as lendas, crenzas e usos medicinais que as acompañan desde fai xeracións. Porque detrás de cada folla e cada flor escóndese unha historia que mestura natureza, tradición e un toque de maxia.
O costume indica que as herbas deben recollerse antes da posta de sol de San Xoán, entre lusco e fusco. Despois introdúcense nun recipiente con auga, que permanecerá toda a noite ao aire libre para recibir o rocío e, segundo a crenza popular, a enerxía especial dunha das noites máis máxicas do ano. Á mañá seguinte, a auga utilízase para lavarse a faciana ou o corpo nun ritual ao que se atribúen propiedades purificadoras e protectoras.
Entre as plantas máis habituais figuran a malva, o codeso, o romeu, a herbaluisa, o fiúncho, o fento macho e a coñecida herba de San Xoán, considerada por moitos a gran protagonista desta tradición.
Todas elas comparten algunhas características esenciais: posúen usos medicinais, desprenden aromas intensos e, segundo o imaxinario popular galego, axudan a manter afastadas ás meigas e os malos espíritos.
Máis aló da superstición, a xornada organizada por Vaipolorío serviu para reivindicar o valor etnográfico dun patrimonio inmaterial que pasou de xeración en xeración.
Unha tradición na que a natureza se converte en aliada e onde cada planta conta unha pequena parte da historia cultural de Galicia.