Calquera que bote unha ollada ao currículo de María Zamora (Valencia, 1976) podería pensar que é unha especie de "raíña Midas" do cine español. Só nos últimos catro anos, súas foron Alcarràs, Matria, O corno, La virgen roja, Romería ou Salve María.
"Sinto que estou a facer o que quero facer e o que a min me satisfai", destaca a produtora valenciana. Iso si, asegura que, "como a todo o mundo", tamén me saíron cousas mal, sobre todo cando "non fixen caso da miña intuición e fun en contra dela".
Din que non só é 'descubridora' de Carla Simón, á que acompañou na proxección de Romaría, nomeada a seis Premios Feroz, senón de toda unha nova xeración de directoras. Ela, modesta, limítase a dicir que "aínda queda moito espazo que cubrir".
Que pensas cando alguén te presenta como unha das produtoras máis influentes?
Penso que non sei de quen estaba a falar. Ao final, creo que eu represento a unha xeración de produtores máis novos e que quizais facemos as cousas un pouco distintas a como se facían antes. Coidamos a todo o equipo, primando o proceso por encima do resultado.
É verdade que nos últimos anos foime moi ben e tiven moita sorte coas directoras coas que traballei. Tivemos éxitos considerables e iso fai que a xente que vén detrás che vexan como referente. Iso xérame unha responsabilidade grande.
Gústache estar involucrada en todos os procesos da película?
É que para min o pór o diñeiro é unha parte importante, por suposto, porque teño que conseguir que se materialice o que a directora ten na cabeza, pero non sempre é o máis importante. A clave é que todo teña sentido na película.
Non hai unha única fórmula de producir películas, senón que cada unha pídeche cousas diferentes. Eu creo que o bo labor dun produtor é precisamente iso, adaptarte a cada proxecto. En función do que che pida a película, adaptarte ti ao que necesita.
Custouche chegar onde estás agora?
Foi un camiño moi longo. Fun moi aos poucos. Empecei facendo moitísimas curtas. Logo, con algúns deses directores fun facendo as súas primeiras longas. Durante o primeiros quince anos foi complicado poder vivir disto. Había que facer moitas cousas.
Este crecemento tan lento, pero á vez tan seguro, deume tamén unha dimensión de ver todo o panorama da produción audiovisual. Dáme a sensación de que teño certo coñecemento do que é o sector no que me movo.
Conseguiches ter máis liberdade?
Agora, desde os últimos catro ou cinco anos, sinto que podo elixir, que podo decidir unha chea de cousas e que podo permitirme o luxo de desenvolver unha chea de proxectos. Mesmo que algún non saia e que non pase nada. Que non sexa un caos ou un desastre.
Durante moito tempo había que si ou si sacar adiante o proxecto que estabas a desenvolver porque non había outra. Todo saía a base de empuxar con moita forza, con moito esforzo e moitísima precariedade. Agora podo dedicar máis tempo a pensar ben as películas.
Din de ti que es a 'fada madriña' de Carla Simón e de toda unha nova xeración de directoras que achegaron unha mirada feminina e feminista ao cine...
É verdade que quizá os meus maiores éxitos profesionais, ou que eu percíboos como éxitos, foron con directoras. Faime moi feliz poder empuxalas e contar, como en Salve María, temas tabú como as maternidades complexas, deixémolo niso.
Gústame moito cando se enfocan os mesmos temas pero desde lugares distintos e, sobre todo, desde unha mirada feminista. As historias son sempre as mesmas, pero segundo quen as trata a experiencia é distinta. Nese sentido, queda moito aínda que cubrir desde o audiovisual.
Que vos debedes Carla Simón e ti mutuamente?
Xuntas construímos algo o suficientemente sólido como para dar a sensación de que imos poder seguir traballando nun cine libre e honesto, nutríndonos a unha á outra e seguir aprendendo. E dunha forma, digamos, máis folgada e máis cómoda.
A min como produtora que non só me interesa conseguir o financiamento para as películas senón participar de forma creativa ou achegando outras cousas ás películas, pois ela dáche ese espazo. Sénteste parte do crecemento dunha cineasta que non fai máis que superar todos os seus retos.
Es un imán para os proxectos de éxito. Alcarrás, Matria, O corno, La virgen roja, Salve María…
Eu creo que cada produtor atopa o seu camiño e eu si que sinto que estou a facer o que quero facer e que a min me satisfai. Iso é o único que sei.
De onde vén esa querenza túa por Galicia?
A verdade é que Galicia é unha das comunidades autónomas dentro de España que máis coidou o seu talento e iso vese. Hai unha vontade política de coidar a cultura. Se a coidas, os froitos están aí. Hai talento que fai que estea a emerxer un cine galego súper potente
Hai anos que se fala do novo cine galego, é coñecido a nivel mundial. Están Jaione Camborda, Lois Patiño e, por suposto Óliver Laxe e moitísimos outros. É evidente que están aí por algo. Hai que coidar a cultura e regala. Nese sentido, Galicia fíxoo moi ben.
Agora, cada vez máis películas están rodadas en catalán, vasco ou galego. Que cres que cambiou? O público agora acéptaas ou os produtores arríscanse máis?
Creo que películas como Alcarràs abriron unha porta a iso. Foi un caso único porque a sorte infinita de gañar un Oso de Ouro fixo que, de súpeto, todo un país quixese ver unha película que de forma natural, estaba falada en catalán porque sucede nunha zona rural de Lleida.
Ao final, un afaise a ver cine subtitulado noutras linguas oficiais. Ás veces non nos damos conta da riqueza e a diversidade que nos dan as linguas do noso país. Esas películas atopan o seu público. E logo, está a fomentarse o seu uso.
Ao feito de facer unha película en galego ou en catalán, non só porque o orgánicamente o pida a historia, que xa de seu sería un motivo para min absolutamente suficiente para facela nese idioma, tamén se suman moitos incentivos. E desde a produción déronse conta.
Que debe ter unha película para que te embarques nela?
Ten que pasarme algo no corpo cando leo o guión. Que me emocione, que me mova. Ao final, hai catro ou cinco temas. Pero segundo quen o conta, desde onde o conta e por que o conta é o que a min faime sentir que iso é especial, que iso non o vin.
Eu sempre penso que son unha espectadora media, co cal creo que se a min emocióname e interésame vai haber máis xente que lle vai pasar o mesmo. Entón déixome guiar basicamente pola intuición. De feito, cando non lle fixen caso e fun en contra dela, saíume mal.
Agora, é raro non ver películas españolas nos principais festivais. Cres que os novos creadores aprenderon a contar máis co mercado internacional ou, pola contra cambiou a forma na que os de fóra ven o cine español?
Creo que nós crémonos que temos que mirar cara a fóra desde o principio e situar a película desde un primeiro momento cunha mirada internacional. Iso axudou a que as películas viaxen. E non necesariamente porque os seus temas sexan universais. Poden ser moi locais pero transcenden, porque as emocións que xeran si son universais.
E logo é verdade que desde o estranxeiro mírannos e din 'que pasa co cine español?'. Pero para min o primeiro é máis importante. Crernos que somos capaces de saír fóra e non quedarnos na nosa coviña. A min iso custoume moitísimo tempo darme conta.
Non me resisto a terminar a entrevista sen preguntarche por algo que nos toca moi de cerca. En que estado está o proxecto da serie de Miss Marte, o libro de Manuel Jabois?
Está moi avanzado en desenvolvemento, aínda que aínda pendentes de pechar o financiamento. A adaptación da novela fíxoa Eduard Solà, que fixo un traballo excepcional, pero agora incorporouse Jorge Coira á dirección e achegoulle unha visión que nos gustou moito.
Está a darlle máis frescura e un talante distinto. Tanto Dani Froiz como eu estamos moi ilusionados coa posibilidade de podela rodar, se pode ser. a finais do ano que vén, pero xa veremos, xa che digo que o financiamento non está pechado.
E xa hai cadea ou plataforma pechada para emitila?
Non, oxalá. É o que che estaba contando, que está por pechar. Parece que sucede, pero ten que suceder. Estas cousas ás veces van amodo. Pero estamos moi confiados de que ten que saír e con moitas ganas de rodar outra vez aquí en Galicia, que é unha gozada, verdade.
Os equipos técnicos son magníficos e hai moita predisposición das cidades e, en xeral, de todos os pobos. Con Romería, por exemplo, foi un pracer estar en todos os sitios nos que rodamos. Oxalá que poidamos repetir moi pronto con Miss Marte.