Tras un ictus ou outro dano cerebral, algunhas persoas descobren que algo tan cotián como manter unha conversa, comprender unha frase sinxela ou atopar a palabra axeitada deixa de ser fácil. Detrás destas dificultades está a afasia, un trastorno adquirido da linguaxe que pode afectar tanto á comprensión como á expresión verbal.
Cada ano rexístranse máis de 120.000 casos de ictus en España, unha das principais causas de discapacidade adquirida en adultos. Estímase que entre o 20 % e o 30 % dos pacientes desenvolve algún grao de afasia, unha alteración que pode limitar de forma significativa a comunicación na vida diaria.
"A linguaxe depende de redes neuronais e de áreas específicas do cerebro, principalmente no hemisferio esquerdo. Cando estas estruturas se lesionan, poden aparecer dificultades importantes para comunicarse", explica Adriana Iglesias, logopeda da Unidade de Neurorrehabilitación do Hospital Quirónsalud Miguel Domínguez.
As manifestacións son moi variadas. Nalgúns casos presentan dificultades para atopar palabras ou construír frases; noutros, a persoa ten problemas para comprender o que lles din ou para ler e escribir.
"A afasia pode ir desde alteracións relativamente leves até situacións nas que a persoa ten grandes dificultades para comprender ou producir linguaxe", sinala Iglesias.
"Isto repercute directamente na vida diaria, desde manter conversacións cotiás até expresar necesidades básicas".
RECUPERAR A LINGUAXE TRAS O DANO CEREBRAL
Neste contexto, a rehabilitación logopédica desempeña un papel clave na recuperación. O tratamento comeza cunha avaliación do perfil lingüístico do paciente para identificar que capacidades están alteradas e cales se conservan.
"A partir desa valoración deseñamos un plan de intervención adaptado a cada paciente", explica a especialista. "Traballamos aspectos como o acceso ao vocabulario, a construción de frases ou a comprensión, e cando é necesario utilizamos apoios como xestos, escritura ou sistemas de comunicación aumentativos e alternativos".
Os especialistas coinciden en que iniciar a rehabilitación canto antes pode favorecer a recuperación, xa que nas primeiras fases tras a lesión o cerebro presenta unha maior capacidade de reorganización.
"Canto antes iníciase a intervención logopédica, maiores son as posibilidades de recuperación", destaca Iglesias.
O PAPEL DA CONTORNA
Ademais da terapia, a contorna familiar é un elemento clave durante o proceso de recuperación. Crear un ambiente tranquilo, utilizar frases claras e dar tempo ao paciente para expresarse facilita a comunicación.
"É importante non interromper nin terminar as frases pola persoa afectada e mantela incluída nas conversacións e na vida social", conclúe a logopeda. "A comunicación é unha necesidade básica, e acompañar o paciente neste proceso é fundamental para a súa motivación e a súa recuperación".
SOBRE QUIRÓNSALUD
Quirónsalud é o grupo de saúde líder en España e, xunto coa súa matriz Fresenius-Helios, tamén en Europa. Ademais da súa actividade en España, Quirónsalud está tamén presente en Latinoamérica. Conxuntamente, conta con máis de 50.000 profesionais en máis de 180 centros sanitarios, entre os que se atopan 57 hospitais con máis de 8.000 camas hospitalarias. Dispón da tecnoloxía máis avanzada e dun gran equipo de profesionais altamente especializado e de prestixio internacional. Entre os seus centros, atópanse o Hospital Universitario Fundación Jiménez Díaz, Centro Médico Teknon, Ruber Internacional, Hospital Universitario Quirónsalud Madrid, Hospital Quirónsalud Barcelona, Hospital Universitari Dexeus, Policlínica Gipuzkoa, Hospital Universitari Xeneral de Catalunya, Hospital Quirónsalud Sagrado Corazón, etc.
O Grupo traballa na promoción da docencia (once dos seus hospitais son universitarios) e a investigación médico-científica (conta co Instituto de Investigación Sanitaria da FJD, acreditado polo Ministerio de Ciencia e Innovación).
Así mesmo, o seu servizo asistencial está organizado en unidades e redes transversais que permiten optimizar a experiencia acumulada nos distintos centros e a translación clínica das súas investigacións. Actualmente, Quirónsalud está a desenvolver multitude de proxectos de investigación en toda España e moitos dos seus centros realizan neste ámbito un labor punteiro, sendo pioneiros en diferentes especialidades como oncoloxía, cardiología, endocrinoloxía, ginecología e neurología, entre outras.