María del Carmen Vázquez Nores en Lourizán, María del Carmen Besada Meis no Grove e María del Carmen Cortegoso Gómez en Vilaboa. Son as tres únicas mulleres que durante o próximos catro anos dirixirán unha confraría galega. As tres son pontevedresas, as tres chámanse Maricarmen e durante este novo mandato poñerán a voz feminina nun mundo do mar que en Galicia ten o chan pegañento para as mulleres.
Segundo os últimos datos oficiais da Consellería do Mar de 2018, as mulleres supoñen o 29,3% das persoas afiliadas ás confrarías en Galicia, pero, cando se trata de mandar, hai tres mulleres patroas maiores fronte a 59 patróns, tres de 62, todas elas da provincia de Pontevedra e unha representación feminina que resulta moi inferior en postos de mando fronte á proporción de traballadoras do sector.
As responsables de Vilaboa e Lourizán repiten no cargo, no que se estrea María del Carmen Bicada Meis no Grove. Esta experiencia permítelles asegurar, fronte ás estatísticas, que ningunha das dúas se enfrontou nunca a ningunha situación na que se sentiron discriminadas ou tratadas de forma diferente en reunións eminentemente femininas.
Aínda que, tal e como recoñece Maricarmen Cortegoso, "de cando en vez hai que impoñerse un pouco", asegura que "normalmente non hai problemas" e a ela nunca a silenciaron por ser muller. Tampouco á súa compañeira de Lourizán, aínda que ela asegura que "xamais tiven problemas" e nunca ninguén se atreveu a levantarlle a voz e a deixala sen ela "porque eu teño xenio".
"O que tes que facer é ter xenio e botarte para adiante. Se te amedrentas, sexas home ou muller, non vas conseguir nada. Ti tes que ter a túa voz igual alí exposta como a de calquera home", insiste, nunha filosofía de vida que aplica tanto #ante os seus compañeiros patróns como en todos os demais aspectos do seu cargo.
Recoñece que "tiven as miñas con algún que outro, pero dáme igual" e que algunha vez dixéronlle que, por ese xenio que saca, é mala, pero resta importancia a este tipo de opinións e sempre responde o mesmo: "non son mala, é a miña opinión, non teño por que entrar no teu saco". E é que, segundo explica, "o carácter forte é o que te leva a estar aí", a un traballo que esixe horas de dedicación que moitas horas restas á túa propia familia.
O ambiente que poida chegar a ser hostil ou o nivel de esixencia non a desmotiva porque o que lle dá forza para seguir é "loitar polo meu traballo, polos dereitos que temos" e ver que "o marisqueo foi a mellor" nos últimos anos.
Cando Maricarmen Vázquez se converteu en patroa maior en 2008 eran sete mulleres, logo chegaron a ser 14, outros catro anos foron seis e, no último período, cinco. Agora, tres, unha tendencia á baixa que considera que se debe a que "presentarse a patrón é complicado" e, sobre todo, para alguén procedente do sector do marisqueo a pé, como é o caso destas dúas patroas, pois supón empaparse da realidade das outras especialidades, que a miúdo son moi diferentes, como ocorre, por exemplo, coas que implican barcos.
Nos seus primeiros días á fronte da confraría de Lourizán, Maricarmen ía co seu caderno a todas partes "porque o meu era o marisqueo a pé e do resto non tiña nin idea", asimilando novos conceptos e o día a día de compañeiros que ata entón descoñecía. Esa falta de coñecemento supliuna con horas de dedicación asistindo a toda canta reunión había ata que pronto se puxo xa ao día de todo.-
Tanto ela en Lourizán como en Vilaboa Maricarmen Cortegoso demostraron ter dotes de boas xestoras, pois, para estar máis ao día do que ocorre en toda a confraría, decidiron "implicar aos sectores", a representantes de todas as artes de pesca.
"Estannos ocupando todo o terreo, iso de que o marisqueo a pé era feminino xa non é así"
E é que, rompendo mitos, insiste en que "este mundo non é que sexa todo de homes, é que as mulleres somos marisqueo" e en barcos ou marisqueo a flote a súa presenza é mínima. O marisqueo a pé foi tradicionalmente a rama máis feminizada, pero tamén iso está a cambiar, polo menos, en Lourizán, unha realidade que empezou a cambiar en 2013 e que agora fai que, cando se convocan novas prazas, a maioría dos aspirantes son homes.
Así, asegura que "estannos ocupando todo o terreo, iso de que o marisqueo a pé era feminino xa non é así". Nesta confraría da Ría de Pontevedra, na actualidade, os homes supón xa o 40% dos mariscadores a pé. En Vilaboa, na Ría de Vigo, a realidade é diferente aínda e, das 63 persoas afiliadas, tan só tres son homes.
Noutras especialidades, a presenza é menor porque, segundo Vázquez Nores, "o que teña vocación de mar, se quere meterse nun barco pode ser home e muller, pero é máis complicado". Así, require máis gasto inicial e "tes que saber manexar o barco e ter acceso a ese recurso nesa confraría en concreto".
E, no caso das patroas maiores, por que son tan poucas? A esta pregunta, a representante de Lourizán, de 57 anos responde coa esixencia de dedicación do posto. Cando ela saíu elixida, estaba embarazada e foi levando ao seu fillo ás reunións en todas as etapas da súa crianza. Sempre foi a única patroa que conciliaba levando ao seu fillo con ela, algo que non viu facer nos 13 anos do seu fillo nin a outros homes nin a mulleres. No seu caso, ao ser familia monoparental, tampouco tiña moitas máis opcións de criar ao seu pequeno.
"Estar á fronte é moi complicado porque tes a culpa de todo, es a diana de todos"
Ademais, o posto supón repoñerse ante as adversidades como, no seu caso, non saír elixida para a federación provincial de confrarías a pesar de que na votación había maioría feminina que, a priori, parecía garantirlle a vitoria. A súa reacción? "Non saín, pero sigo retando, levantando a man, quedei dentro da executiva e estou na executiva galega". E é que, "se unha quere algo, ten que levantar a man e dicir que pode facelo".
Outra dificultade do cargo é, para a patroa de Lourizán, que "estar á fronte é moi complicado porque tes a culpa de todo, es a diana de todos". A ela, ao principio, molestáballe, pero agora xa non lle importa que a critiquen e só busca que confíen nela.
Maricarmen Cortegoso, aos seus 62 anos, responde que non hai máis mulleres patroas porque "este traballo é un pouco pesado, cómeche moito tempo teu, demasiado tempo, as outras marchan para casa e ti sempre quedas aquí, sempre vés antes, case todos os días chegas aquí á lonxa ... os que temos familia, é complicado".
"Se te amedrentas, sexas home ou muller, non vas conseguir nada. Ti tes que ter a túa voz igual alí exposta como a de calquera home"
Pero ela resiste porque "me gusta moito o marisqueo". Leva desde 2013 á fronte e confirma que "somos educados todos", por iso non tivo problemas no cargo. Ademais, na súa confraría, son poucos e, aínda que "algún día algunha levanta un pouco a voz", logrou que "están afeitas a min" e están "bastante unidas".
Esa unión destácaa tamén Maricarmen Vázquez de Lourizán, facendo máis levadío o traballo, pois "ti, aínda que un día esteas mal, hai moito compañeirismo e lévasche o xornal para casa". Nos 26 anos que ela leva mariscando, atopouse con que este traballo "o que entra aquí, non o deixa, engancha" porque che dá a liberdade de "ser a túa propia xefa" e de conciliar.
Insiste na inestabilidade e naquilo que lle ensinou a súa nai de que "hai que gardar das risas para chóralas", de meses bos para outros máis frouxos ou para peches de ata tres meses do banco marisqueiro.
Engade Pontevedra Viva como fonte preferida de Google de balde
Mantente informado coas últimas noticias de actualidade.