Víctor Freixanes, presidente da Real Academia Galega da Lingua (RAG), amosaba a súa preocupación diante dos resultados obtidos por un estudo realizado polo Seminario de Sociolingüística da Real Academia Galega entre estudantes de 4º curso da ESO onde se avalía a competencia bilingüe nos idiomas galego e castelán.
O estudo presentábase na Deputación de Pontevedra este martes a través da deputada responsable da Lingua María Ortega, acompañada por Freixanes e por dous dos autores do estudo, María López e Henrique Monteagudo.
A xeración Z, tamén denominada dos centennials, amosa, segundo este traballo, un desequilibrio en detrimento do galego cando o alumnado remata a secundaria obrigatoria en canto a competencia na lingua galega en relación coa castelán.
Segundo indica María López Sández, profesora da Facultade de Ciencias da Educación e coordinadora do traballo, o alumnado galegofalante amosa un dominio similar nos dous idiomas, mentres que o 35% dos castelanfalantes ofrecen unha escasa competencia en galego, un feito relacionado sobre todo co alumnado de centros privados e nas áreas urbanas.
O espazo familiar é o contexto de maior importancia para o desenvolvemento da oralidade mentres que a escola preséntase como o lugar para adquirir as competencias escritas e o coñecemento do código, segundo o estudo.
Henrique Monteagudo asegira que o cambio lexislativo coa implantación do sistema plurilingüístico en Galicia desde 2010 encargado de suprimir a discriminación positiva do galego nos centros de estudo provocou, segundo este resultados, que agora se acentúe máis o desequilibrio a favor do castelán cando xa comezaban a igualarse no estudo feito en 2009. Os centennials dos institutos públicos conclúen a ESO cunha competencia semellante en ambas linguas, fronte aos centros da rede privada, onde o dominio resulta bastante máis deficiente en galego que en castelán.
Os especialistas indicaban a necesidade de motivacións e condicións de uso para que, ademais, o galego poida desenvolverse noutros espazos con normalidade entre os menores. Neste sentido, Víctor Freixanes explicaba esa necesidade de que haxa propostas de lecer, publicitarias, económicas, deportivas e nos medios de comunicación que permitan desenvolver actividades na lingua galega. Ademais lembrou que o seu uso permite a comunicación con outras partes do mundo porque "non só é unha lingua local".
Freixanes indicou que a Academia traballa con datos e estudos de campos sobre os que sostén as súas afirmacións e diagnósticos, lembrando que os obxectivos estratéxicos da educación obrigatoria contemplan que se acade unha competencia plena nos dous idiomas oficiais de Galicia, o galego e o castelán. "A realidade evidencia unha situación que non podemos aceptar", explicou o presidente da RAG advertindo da importancia da mocidade para o futuro da lingua nunha sociedade marcada polos formatos dixitais.
Case o 44% dos preto de 600 estudantes de 26 centros de secundaria participantes na mostra sinalaron que tiñan tanto o galego como o castelán por lingua inicial, o 36,1% indicou que o castelán e o 18,1% sinalou o galego. En canto a usos maioritarios, case o 70% dos participantes responderon que falan única ou preferentemente o castelán, mentres que só fai un uso prioritario do galego o 30%.
O estudo amosou que un importante sector do alumnado cunha escasa competencia en galego, principalmente na comunicación oral e na comprensión léxica, afectando a castelanfalantes residentes en zonas urbanas ou periurbanas.
"Non podemos aceptar a situación actual, que conduce na práctica a un abandono progresivo do galego", sinalou Freixanes apuntando á importancia das escolas como base para o futuro do idioma e pedía unha reflexión dos poderes políticos.
A deputada María Ortega sinalou que a Deputación seguerá a promover este estudos para adoptar políticas arredor da lingua e seguirán a apoiar iniciativas das entidades que traballan a prol da defensa da lingua galega en ámbitos como a ciencia, a economía, o dereito ou o deporte, entre outras áreas.