Desde o ano 2019, os casos de ansiedade e depresión entre adolescentes disparáronse máis do 70%, máis do 40% das persoas de entre 13 e 18 anos ten ou tivo problemas de saúde mental no último ano e estanse dando casos de patoloxías de saúde mental incluso entre preadolescentes.
Esta realidade "ten tremendamente desconcertados tanto aos docentes como ás familias" e reverter a tendencia é un dos obxectivos da nova edición do programa de educación emocional de Afundación, que o curso pasado chegou a 165.000 estudantes de 840 centros escolares e este ano xa recibiu solicitudes de 415 centros para 62.000 participantes de infantil a bacharelato.
A sede de Afundación en Pontevedra acolleu este martes a presentación das accións formativas e, en concreto, de tres: o programa 'O espello de Claude', no que se exploran aspectos clave na etapa da adolescencia como a identidade, a autoimaxe, a autoestima, ou a xestión das emocións e a motivación a través da fotografía; 'EmocionArte', que convida o estudiantado a expresar as súas inquedanzas ou sentimentos a través de distintas formas de expresión artística; e o ciclo de conferencias 'Educación s. XXI'.
Os resultados das anteriores son palpables e así o confirmaron os profesores Pablo Martínez Rodríguez, vicedirector do IES República Oriental do Uruguai de Vigo, e Alejandra Souto Moure, profesora de lingua estranxeira e responsable da biblioteca do IES do Barral de Ponteareas, beneficiarios deste proxecto o curso pasado.
A principal achega para o alumnado é, en opinión de Pablo Martínez, que lles dá "a esperanza de que teñen voz, de que poden manifestar o que teñen gardado dentro", pois este docente está convencido de que "hai un berro silencioso dentro de cada adolescente nunha franxa de idade determinada á que aínda non se lle deu a voz suficiente para expresar un pouso de frustración".
A adolescencia é unha etapa vital moi complicada e, para Alejandra Souto, está "moi castigada socialmente, moi incomprendida, moi pouco escoitada, parece que non ten nada que contar". A pesar de ser un momento vital no que "necesitan moitísimo soporte emocional" e "necesitan moito máis de nós e de nosa escoita", non se lles está dando a opción de expresarse, de aí a importancia deste tipo de programas.
"Sempre que os e as escoitas, sorpréndeche; sempre que lle dás un espazo seguro para expresarse, o que che contan é sorprendente e intenso" e con estas actividades estáselles dando a oportunidade de facelo.
O escritor e músico Pedro Feijóo capitanea 'EmocionArte' e, desde a súa experiencia en primeira liña de batalla, destaca a "inmensa riqueza" dos resultados.
Superada a "primeira barreira", a dos prexuízos de traballar con adolescentes, descubriu un "amplo catálogo de emocións" expresadas en todos os formatos, "moi bos poetas, narradores, guionistas, deseñadores de videoxogos, pintores, artistas plásticos, algún escultor, fotógrafos...".
Foron "dramaticamente xenerosos" á hora de compartir as súas inquedanzas e "abrirnos as portas a ensinarnos todos os demos que levaban dentro".
Pedro Feijóo quedou "impresionado da cantidade de infernos" cos que conviven as e os adolescentes actuais, que medran e fanse adultos nunha sociedade na que o aumento das dificultades psicolóxicas nas persoas máis novas ten entre as súas causas, nun 68% dos casos, problemas relacionados coas redes sociais.
O fotógrafo e psicólogo Fuco Reyes está detrás de 'O espello de Claude', un proxecto que naceu nun escenario post pandémico durante unha charla sobre fotografías con estudantes de bacharelato no que foi consciente da necesidade de traballar desde a fotografía para axudalos a expresar todas esas vivencias e emocións que quedan ocultas e que, tras un tempo xa en marcha, conclúe que "é un taller que cambia as persoas".
O resultado é unha "actividade máxica" porque "no momento no que estamos a traballar nun grupo e buscamos a maneira de representar unha determinada emoción ou un determinado pensamento, aí empezan a cambiar cousas" e, ao verse nunha fotografía, "hai un cambio na súa propia percepción".
Son adolescentes que "están afeitos a verse nos selfies ou nas fotografías típicas que fan para subir a redes e, de súpeto, ven nunha imaxe que non ten que non ten nada nada que ver e aí tamén hai un proceso fundamental".
Carmen Pérez Larrán, responsable de Innovación e orientación dos programas educativos de Afundación, destaca que a alfabetización emocional é un dos "alicerces fundamentais" da súa acción e pon en valor o ciclo de conferencias que se abriu leste mesmo martes co psiquiatra Luís Ferrer i Balsebre sobre 'O impacto da arte no benestar emocional'.
Dirixida a escolares e profesorado, a conferencia achegou a visión deste reputado psiquiatra sobre a importancia das artes como ferramenta para canalizar e expresar as emocións, como ferramenta "sanadora".
