Foi corrixindo 'La biblioteca de fuego' - Premio Azorín de Novela 2022 -, cando a protagonista de 'La fábrica de ángeles' metéuselle na cabeza "e xa non a podía soltar", di a autora de ambas as novelas, María Zaragoza. A pesar de publicar xa doce títulos "o lanzamento desta novela púñame máis nerviosa que ningunha outra" confesa. Así que entramos nesas confesións no podcast 'Cara a cara'.
"É intimamente miña, hai moitas obsesións persoais e estoume dando conta que nunca as explotei", continúa dicindo esta narradora e guionista. Subimos outro banzo para coñecer esas obsesións que levou ao papel: os anos vinte do pasado século, os libros malditos e con lenda, os incendios, as pioneiras do cine mudo...
Dado que chegados a este terceiro parágrafo aínda non se escribiu a coletilla 'thriller histórico', queda sinalado. En 'La fábrica de ángeles' a historia arrinca co achado do cadáver da Sirenita de Ampurias, que aparece no escenario do cabaré no que traballaba. A súa propietaria, Adoración Venecia, colaborará co inspector Kobler e o forense Miralles para esclarecer este e outros brutais asasinatos que se están sucedendo.
Detémonos naquela década: "é a miña época preferida de todos os tempos, en canto a arte, deseño, cine mudo, as cousas que empezaban a bulir e reivindicarse, a roupa… e é verdade que os toquei moi pouco na miña obra, salvo algunha referencia concreta", explica.
Reseña igualmente que tamén era un contexto temporal "de desigualdades moi grandes e palpables". Dualidade que se atopa na novela ao entrar nesa noite madrileña de brillo e éxito e tamén do inicio dun mercado negro de drogas: "naquel momento prohibiuse adquirir cocaína, heroína ou opiáceos sen receita en farmacia porque uns cantos ricos morréronse de sobredoses" anota.
Pasando a outra desas obsesións, de que libros malditos fala?. "Témome que moitos libros tolean ás persoas antes de habelos lido, iso é parte da súa maxia. A pesar do esforzo de abrilos e lelos, mesmo pechados, hai quen os ve ameazantes" argumenta.
Unha novela negra, aínda que das súas palabras extráese que non é o seu obxectivo ao escribir: "non as escribo habitualmente porque necesito que iso xustifique que estea a contar outras cousas". E esas outras cousas que alberga 'La fábrica de ángeles' é a necesidade dunhas mulleres por estar e ser libres.
Estar e ser libres tamén de violencias múltiples: "está a violencia evidente dos crimes a mulleres. Hai outra menos evidente, a violencia de xénero, naquela época integrada como algo normal, aínda que algunha das protagonistas non o ven así. E as violencias sutís, que serían todas as que teñen que ver con esmagar a liberdade da muller" .
"O pé do que parte esta novela é o momento en que ese grupo de mulleres tenta ser libre, non dunha forma organizada, senón intuitiva, un pouco salvaxe. Moitas se vincularon co espectáculo para facer outras cousas por detrás, porque desexaban facelo. Ás veces a liberdade é a expresión dun desexo se non fas dano a ninguén", explica Zaragoza.
Mulleres de ficción bocetadas a través de quen si viviron, como as bailarinas e mitos eróticos Carmen Tórtola e Anita Berber, ou o artista transexual Flor de Liss. Estas cruzan liñas na novela coa fotógrafa Silveria Fañanás e o seu marido, Ramón e Cajal, coa escritora María de la O Lejárraga, ou coa norteamericana Anna Coleman, escultora que fabricou máscaras hiperrealistas para soldados con rostros mutilados.