A política, na súa esencia, busca construír acordos para o ben común. Con todo, a persistente sombra da corrupción (caso Koldo, caso Montoro, caso Ayuso e a súa parella, financiamento irregular de Vox, a " Púnica" e "Gürtel", currículos tramposos para darse importancia, … ) xeran unha palpable antipatía cara aos políticos e a sensación de que os problemas estruturais do país permanecen sen solución. Esta corrupción non só se manifesta en desfalcos, senón tamén nunha cultura de favoritismos, portas xiratorias e malversación de fondos públicos que frea o desenvolvemento e desmotiva á cidadanía.
Ante este panorama, é crucial explorar solucións innovadoras, como a consideración dun partido político rexido por Intelixencia Artificial (IA), non como substituto, senón como complemento das formacións tradicionais. Este enfoque dual ofrecería un potente antídoto contra a corrupción e un motor de eficiencia e obxectividade para resolver problemas técnicos complexos. Aínda que esta idea pode soar futurista, encerra implicacións considerables para a gobernanza, a toma de decisións e a participación cidadá.
A Intelixencia Artificial pode emerxer como unha ferramenta revolucionaria debido á súa capacidade para procesar e analizar grandes volumes de datos de forma imparcial e obxectiva, converténdoa nun detector implacable de anomalías. Unha IA carece de intereses persoais, emocionais ou partidistas, e non busca rédito político. Podería monitorizar transaccións financeiras, auditar licitacións públicas en tempo real e detectar patróns sospeitosos que o ollo humano tardaría anos en descubrir.
Imaxinemos un sistema onde cada gasto público, contrato ou subvención pase por un filtro algorítmico que identifique posibles conflitos de interese ou desviacións orzamentarias deshonestas, ofrecendo unha transparencia inalcanzable até agora. Os partidos tradicionais son a miúdo criticados polo clientelismo e a influencia de grupos de presión. Unha IA, ao non necesitar financiamento electoral nin favores persoais, estaría protexida contra estas tentacións, baseando as súas decisións en algoritmos deseñados para o benestar colectivo.
Tomemos como exemplo a xestión da auga. Un algoritmo podería optimizar as redes de distribución, monitorizar o consumo, predicir a demanda e a oferta hídrica, e detectar fugas con precisión. As decisións tomaríanse por datos que maximizan a eficiencia e a sustentabilidade, non por intereses políticos. De maneira similar, na xestión do tráfico, unha IA podería optimizar os semáforos dinámicamente, propor rutas intelixentes e predicir atascos, propiciando cidades máis fluídas e menos contaminadas. O mesmo poderiamos dicir da xestión e optimización dos residuos urbanos, do mantemento das infraestruturas públicas (pontes, estradas, parques) ou da distribución dos recursos de emerxencia (ambulancias, bombeiros, policías, centros de saúde), asegurando unha resposta rápida e equitativa para toda a cidadanía.
Nestes casos, a IA non tomaría decisións sobre valores ou ideoloxías, senón que optimizaría sistemas complexos con obxectivos técnicos claros e universalmente desexables: auga potable, fluidez do tráfico, cidades limpas, seguridade das infraestruturas e resposta rápida a emerxencias.
É crucial entender que a proposta dun partido rexido por IA non busca substituír a política tradicional. Os partidos actuais seguirían sendo indispensables para a representación de ideoloxías, a formulación de políticas sociais e éticas, o debate sobre os valores e a articulación da vontade popular.
O rol deste "partido IA" sería complementario, asumindo a "enxeñaría" do Estado. Non decidiría sobre impostos, economía verde ou dereitos de migrantes; iso seguiría sendo materia do Parlamento. A IA encargaríase de propor e xestionar os "medios" máis eficientes para alcanzar eses fins. Encargaríase da execución baseada en datos, desprovista das interferencias humanas que a cotío derivan en corrupción ou ineficiencia. A IA sería unha ferramenta poderosa ao servizo da democracia, non a súa substituta.
En definitiva, quizais chegou o momento de repensar estes temas, de atreverse a explorar mundos, hai uns anos, inimaxinables. A pregunta máis apremiante é: quen programa á IA? E como evitamos que replique ou amplifique rumbos existentes na sociedade? Pois existe o risco de que, sen a supervisión axeitada, as decisións algorítmicas, aínda que eficientes, carezan da empatía ou a sensibilidade social que requiren as políticas públicas.
Para mitigar eses perigos, é esencial establecer marcos legais robustos e comités éticos multidisciplinares que supervisen o desenvolvemento e implementación da IA, incluíndo a posibilidade de veto ou revisión democrática das súas propostas. A clave reside nun debate público profundo e sereno que explore estas posibilidades non como unha distopía, senón como unha evolución necesaria para enfrontar os desafíos do século XXI.
Talvez chegue o momento de engadir unha nova sigla ao Congreso: un partido xestionado por Intelixencia Artificial, non como alternativa, senón como correctivo.