Tras os muros da Lama: eles escriben unha historia de dignidade, segundas oportunidades e xustiza social

Traballou máis de 41 anos como traballadora social no centro penal da Lama e, en máis de catro décadas, Dolores Carballo non deixou de dar exemplo a todos os seus compañeiros e compañeiras.

Este mércores, recibiu unha mención honorífica como coordinadora de traballo social no centro e, aínda que non estivo presente, o agarimo dos seus compañeiros chegoulle en forma de aplauso.

A directora do penal, Teresa Delgado, ademais, agradeceulle o seu labor e a súa actitude, destacando que é merecedora de tal distinción "por non deixar de crer, tras máis de 41 anos de servizo, nas segundas oportunidades".

A Secretaría Xeral de Institucións Penitenciarias concedeulle o recoñecemento pola súa "implicación persoal, especial dilixencia, dedicación e bo facer na prestación dos seus servizos".

Foi unha das oito persoas recoñecidas este mércores durante a celebración do Día da Mercé, patroa de Institucións Penitenciarias, na Lama. Outro dez funcionarios recibiron un recoñecemento polos seus 25 anos de servizo: David Blanco, Ana Calvo, Covadonga Arce, Óscar Cid, Verónica Crespo, Jaime Martínez, Beatriz Martín, Gerardo Pereira, Jacobo Pérez e Pedro José Rodríguez.

No apartado de mencións honoríficas, ademais de Dolores Carballo, foron condecorados a funcionaria María Teresa Villar por asumir a xestión do persoal "con destacada eficiencia, xerando sinérxias laborais e persoais moi positivas" e o funcionario Francisco Castro Golán "por ser un referente no servizo de vixilancia interior 2 con considerada atención ás familias dos internos e a súa destacada capacidade de organización do traballo".

Dous traballadores levaron a medalla de bronce ao mérito penal. O funcionario encargado de vixilancia interior, David Iglesias, "pola realización do seu traballo de forma exemplar, con asesoramento crítico e construtivo aos seus superiores, iniciativa na toma de decisións e asunción de responsabilidades". E Lourdes Durán Moledo "por todo o agarimo e o respecto que o persoal, de forma unánime, demostrou á traballadora das distintas empresas adxudicatarias de servizos de conservación e limpeza desde a inauguración do centro".

Houbo tamén tres medallas de prata ao mérito penal. Unha foi para Mariña Prieto polo seu "labor exemplar" como coordinadora de zona da Entidade Estatal de Traballo Penal e Formación para o Emprego.

Outra foi concedida ao fiscal xefe provincial, Pablo Varela (recollida por Santiago de Miguel Cruces, fiscal encargado de discapacidade) "polo extraordinario impulso" nas relacións entre a Fiscalía e o centro penal, "especial impulso" da coordinación cos profesionais do equipo técnico dos programas de saúde mental e discapacidade intelectual, propiciando un "avance moi significativo" no seu desenvolvemento, concretamente para a procura de alternativas axeitadas ao perfil dos usuarios destes programas.

Teresa Delgado puxo en valor en especial o traballo da terceira destas medallas, un traballador penal "con maiúsculas" co que ten "o privilexio de compartir labor directivo" desde a súa chegada ao centro en 2011, Xoan Carlos Xil, recoñecido "polo desempeño exemplar das súas funcións como subdirector de seguridade durante máis de 15 anos con absoluta lealdade ás distintas direccións e dedicación incondicional ao centro".

O acto contou coa presenza do subdelegado do Goberno, Abel Losada; os alcaldes da Lama, David Carrera, e Pontevedra, Miguel Anxo Fernández Lores; e os máximos responsables da Garda Civil, Manuel Touceda; a Policía Nacional, Juan José Díaz Jiménez; ou a Policía Local de Pontevedra, José Manuel González Abal.

Ante todos eles, Teresa Delgado convidou á reflexión sobre o "valor" do traballo da institución, sobre a "dignidade das persoas privadas de liberdade" e sobre o "papel fundamental" que as prisións desempeñan na construción dunha sociedade máis xusta.

Firme defensora de que "a reinserción social non só é o obxectivo penal, senón que debemos entendela como unha necesidade social", Teresa Delgado sostivo que "ofrecer oportunidades de cambio reduce a probabilidade de que as persoas privadas de liberdade volvan delinquir, o que beneficia a toda a sociedade".

O principal activo do centro penal da Lama son, para a súa directora, as súas traballadoras e traballadores, un equipo humano "altamente cualificado" para asumir unha misión que é "tan delicada como importante para un modelo democrático".

Citou as pequenas accións do día a día, os hábitos que ordenan a vida nun departamento, unha formación que insignia un emprego, a porta da aula que se abre, o acompañamento a uns pais que alentan ao seu fillo nunha visita, un tratamento médico que alivia, unha entrevista que escoita sen prexulgar, pois "cada intervención sobre a persoa privada de liberdade é unha oportunidade para lograr unha vida afastada do delito".

Realizan un traballo moitas veces descoñecido, por iso a directora da Lama apostou por que "a sociedade debe coñecer e conectar co traballo que desenvolvemos tras estes muros", por dar difusión a fitos como que este 2025 o centro celebrou os 20 anos de posta en marcha dun programa de tratamento crave, o módulo educativo terapéutico, que "mellorou, mesmo, salvou a vida e a saúde de moitas persoas con condutas adictivas".

Tamén destacou o "momento clave" que o centro viviu en 2018, ao crear o módulo educativo terapéutico mixto, incorporando a perspectiva de xénero a este espazo do centro que trata as condutas adictivas a calquera persoa que o demande.