Recoñece Nacho Vigalondo (Cabezón de la Sal, 1977) que se o adolescente que foi soubese que o seu primeiro nomeamento aos Premios Feroz sería por unha serie sobre Tamara e o seu universo "non o crería", pero considera que, sen dúbida, "fliparía e estaría moi feliz".
Recrear para Netflix, con Los Javis como 'padriños', o surrealista panorama televisivo dos anos 2000, con aqueles personaxes tan delirantes, "foi moi apetitoso", explica nesta entrevista con PontevedraViva, aproveitando que proxectaba varios capítulos de Superestar na cidade.
"Eu vivín o 'tamarismo' coa idade perfecta para entender que aquilo podía non repetirse nunca", sostén o cineasta, que acudiu a Pontevedra acompañado de dúas das súas actrices, Ingrid García-Jonsson e Rocío Ibáñez, que dan vida a Tamara/Yurena e á súa nai.
Que tiña esta historia e todo o seu universo do 'tamarismo' para atraerte tanto?
Cando Los Javis puxéronse en contacto comigo explicáronme que serie querían facer pero, sobre todo, que se me chamaban a min non era para facer 'Veneno 2' ou un biopic ao uso. Querían que fose unha serie que estivese á altura do personaxe e da fauna que brota ao seu ao redor.
En certa maneira, déronme carta branca para afastarme de todo o que se esperaba dunha serie así. E claro, pareceume todo moi apetitoso. Era unha oportunidade perfecta para facer algo que respondese a un impulso creativo real e, ao mesmo tempo, que fóra un desafío.
Un desafío en que sentido?
Ao que se sobreentende, hoxe en día, que é un produto audiovisual consumible por todos. Quería facer unha serie que puidese ser tan popular como calquera outra pero cuns códigos que a min persoalmente entusiásmanme e que botaba un pouco de menos.
Se non che deran esa liberdade non farías esta serie?
Non só era importante que ma desen senón tamén que eu fose capaz de reaccionar a ela. Se me chegan a ofrecer isto antes, cando era máis novo e inmaturo, faría unha serie que tentase contentar a todos. Creo que a madurez me permitiu facer algo así. Volverme tolo.
Non defendo esta serie como unha volta a unha forma máis punk e máis nova de entender o audiovisual. Creo que a serie, se fora un atrevemento sen máis, non sei siepodería defendela tal e como a defendo agora. Como un acto de verdade e un acto de amor.
Víñache de antes esa fascinación por Tamara/Yurena e o seu ecosistema?
A fascinación sentina en tempo real. Naqueles anos máxicos nos que todo isto estaba a pasar en prime-time. Eu vivín o 'tamarismo' coa idade perfecta para entender que aquilo podía non repetirse nunca. E á vez, identificalo como algo que non pasara antes.
De súpeto, as franxas horarias máis difíciles de conquistar estaban tomadas polo underground. Non era a típica fantasía de mocidade, de riqueza ou de normatividade que se fixo habitual nas nosas retinas, no mundo da actualidade do corazón. Non, era outra cousa moi diferente.
Cando tes diante túa algo tan disparatado e tan surrealista fai falta adornar a historia?
Se me limitara a relatar sen máis o que pasou, a serie non estaría á altura deles. Eu quería que a serie fora como eles. Que cada capítulo tivese o grao de disparate que podían representar eles. Para contar o que pasou, a serie poderíaa facer outro.
Ese tipo de produtos xa os coñecemos. Así de sinxelo. Nós contamos as cousas nun código que é irrevocablemente falso. De feito, a serie é tecnicamente de ciencia ficción. Pero a través desa mentira e desa fantasía, acabamos coñecendo aos personaxes reais.
É un reto maior que a xente teña a eses personaxes tan presentes?
A prensa sinalou con certa insistencia a imposibilidade desta serie poida atoparse co público máis novo que non viviu aquilo. Non sei por que, entón, seguimos facendo películas da Segunda Guerra Mundial. É precisamente esa xente á que lle pilla máis desprevenidos.
Nese xogo de mentiras, é case o que me causaba unha expectativa máis perversa porque logo a xente tiña a oportunidade de descubrir en internet que as cousas máis disparatadas de toda esta historia si que sucederon de verdade.
E había responsabilidade polo que puidesen pensar os seus protagonistas reais?
Tiña que confiar en que a ían a entender. Non me gusta ser condescendente. Pero si, había un grao de risco. A min máis que non a entendesen preocupábame que non se sentisen doídos ou ridiculizados. En todos eles ves que, en última instancia, o que sobrevoa con máis firmeza é o agarimo, o desexo por entendelos. Mesmo nas partes máis disparatadas.
Gustoulles entón?
Non estiven con todos despois de que se estrease a serie pero cos que estiven foi moi bonito. Con Yurena, por exemplo, cando vimos os episodios xuntos. Ela tiña todo o dereito do mundo a enfadarse polo tema do ladrillo da súa nai. Era algo moi doloroso para ela. Pero entendeu perfectamente o que fixeramos con ese ladrillo.
Imaxino que, unha das cousas máis complicadas, foi atopar aos protagonistas. Estás contento co resultado?
Foi unha aventura, claro. Houbo algúns que, en canto apareceron, xa non podiamos ver a ninguén máis. Con outros dubidamos máis. O meu gran pesar, e confeseillo a ela, foi non ter claro que Ingrid fora ser Tamara. Tardamos máis da conta. Pero o resultado foi magnífico.
Teño entendido que a túa obsesión con eles, sobre todo, era que fuxisen da imitación, non?
Iso aprendino traballando con Berto Romero en El otro lado. Todo o mundo dicíame que cravara a Íker Jiménez e, en realidade, non era así. Eu quería que fixesen o personaxe pola súa conta e que no canto de imitar, como moito, os evocasen. É o que fixeron. Creo que a imitación ten moi pouco alcance na ficción, é perigosa.
Cres que, dalgunha maneira, Superestar fixo xustiza aos seus personaxes reais?
Yurena sempre o di. Eu non me metería neses termos porque debería ser o último en dicir algo así. Non sentín que en ningún momento teñamos que reivindicar algo máis alá do que facemos sempre con cada película que é entender e amar ao personaxe que tes no centro da pista sen deixar de analizalo, sen facer unha lectura condescendente ou despectiva.