Atopan en Arousa o primeiro gorgoncéfalo mediterráneo vivo en augas galegas

Arousa
03 de xuño 2026

Os autores do estudo advirten de que podería tratarse dun individuo illado e non dunha poboación estable. Para aclaralo, impulsarán programas de seguimento na ría de Arousa

Ejemplar de gorgoncéfalo mediterráneo atopado na ría de Arousa
Ejemplar de gorgoncéfalo mediterráneo atopado na ría de Arousa / Instituto Español de Oceanografía

A ría de Arousa volveu a ser puerta de entrada para especies que, até agora, non foran vistas en augas galegas.

O último descubrimento dos científicos foi o achado dun exemplar vivo do equinodermo Astrospartus mediterraneus, coñecido como gorgoncéfalo mediterráneo.

A súa aparición, documentada por investigadores do Instituto Español de Oceanografía, amplía significativamente o límite norte coñecido desta especie, o que podería estar relacionado con cambios oceanográficos e climáticos no Atlántico noroccidental.

O descubrimento, publicado na revista PeerJ, describe un exemplar xuvenil localizado a 33 metros de profundidade na contorna da zona de mergullo coñecida como A Tartaruga.

O animal foi observado entre as ramas da gorgonia Leptogorgia sarmentosa, un hábitat compatible coas súas preferencias ecolóxicas.

O investigador Bruno Almón, autor principal do estudo, subliña que se trata dun "rexistro excepcional" que non só amplía a distribución coñecida da especie, senón que expón novas cuestións sobre a conectividade entre as poboacións mediterráneas e atlánticas.

"Até agora, os rexistros atlánticos eran escasos e case sempre baseados en exemplares mortos ou capturados accidentalmente. Atopar un individuo vivo e en bo estado en Galicia é un cambio de escenario", engade Jacinto Pérez-Dieste, coautor do traballo.

O gorgoncéfalo mediterráneo é un ofiuroideo de hábitos crípticos e nocturnos, caracterizado polos seus brazos altamente ramificados. Tradicionalmente considerábase restrinxido ao Mediterráneo e ao sur da Península Ibérica.

O artigo sinala que o exemplar galego presenta unha morfoloxía e xenética practicamente idénticas ás poboacións mediterráneas, con similitudes do 99,5–100% nos marcadores moleculares analizados.

O estudo expón varias hipóteses para explicar a presenza da especie en Galicia.

Así, barallan o transporte larvario, favorecido por correntes do sistema noroeste ibérico, o incremento das temperaturas mariñas, que situaría estas augas dentro do rango térmico que tolera a especie, ou a dispoñibilidade de hábitats axeitados para o seu asentamento.

Os autores advirten, no entanto, que podería tratarse dun individuo illado e non dunha poboación estable. Para aclaralo, impulsarán programas de seguimento para determinar si trátase dun caso puntual ou o inicio dunha expansión de rango.

No Mediterráneo, esta especie mostrou nos últimos anos episodios de proliferación que chegaron a interferir con artes de pesca.

Aínda que non se prevé un escenario similar a curto prazo en Galicia, os investigadores sinalan que o seu establecemento "podería alterar a estrutura das comunidades bentónicas locais".