O ano en curso foi testemuña dun intenso panorama arredor da empresa Ence en Pontevedra, caracterizado por unha serie de situacións que abarcan desde o seu compromiso coa descarbonización ata conflitos laborais, disputas xudiciais pola súa permanencia na ría e a promoción de iniciativas de responsabilidade social.
O ano comezou con Ence anunciando o 5 de xaneiro unha actualización do seu Plan de Descarbonización, co obxectivo de substituír ata un 60% o uso de fuel no forno de cal da fábrica de Lourizán para 2035.
A empresa detallou que esta estratexia, enmarcada no proxecto "Pontevedra Avanza" cun investimento de 120 millóns de euros, busca reducir o consumo de madeira e auga para producir as mesmas toneladas de celulosa, sen implicar unha ampliación das instalacións.
Con todo, o 15 de xaneiro, o Comité de Empresa da factoría de Lourizán lanzou un ultimato, ameazando cunha folga ante a falta de investimentos para garantir a seguridade e a xestión da fábrica.
Os representantes sindicais denunciaron unha situación "insosteible" que puña en risco a seguridade do persoal, a deterioración das instalacións e problemas na xestión de persoal, como a alta rotación de eventuais e a falta de persoal para un correcto funcionamento.
Ence respondeu defendendo a súa xestión, asegurando un investimento de máis de 200 millóns de euros na planta na última década, con 15 millóns destinados en 2024 e outros tantos previstos para 2025.
A empresa atribuíu o incremento de persoal substituto a unha taxa de absentismo próxima ao 9% e destacou un salario medio de 57.000 euros anuais na biofábrica, xunto cun índice de accidentalidade cinco veces por baixo da media do sector.
O 16 de xaneiro, o Comité de Empresa acusou á dirección de utilizar "falsedades e datos nesgados", rebatendo as cifras da empresa sobre a rotación de persoal, a formación de eventuais e o salario medio, que consideraron enganoso ao incluír soldos de directivos. Tamén cuestionaron o investimento real, asegurando que gran parte correspondía a reformas previas á prórroga da concesión en 2018.
Finalmente, o 22 de xaneiro, o comité de empresa de Ence Pontevedra convocou unha folga de 24 horas para o 30 de xaneiro, ante a "absoluta falta de comunicación e vontade negociadora" da dirección. A empresa, pola súa banda, manifestou o seu respecto ao dereito de folga e a súa vocación de diálogo, detallando sete reunións co comité nos últimos dous meses.
A folga, o 30 de xaneiro, rexistrou un "seguimento total" segundo o comité de empresa, paralizando a actividade na factoría, salvo os servizos mínimos. A falta de acceso de persoal propio nin de empresas auxiliares foi sinalada polos piquetes informativos. O comité valorou a folga como un "éxito" e denunciou a actitude de directivos que buscaron "provocación" ante os traballadores.
Os sindicatos, que acumulan máis de trinta denuncias ante a Inspección de Traballo, reiteraron a necesidade dun investimento de envergadura e un cambio radical na xestión do mantemento.
TRIBUNAL CONSTITUCIONAL
O 19 de maio, a Asociación pola Defensa da Ría (APDR), xunto con outras plataformas, convocou unha "marcha contra as celulosas" para o 1 de xuño, baixo o lema "Nin Ence na ría nin Altri na Ulloa", unindo a loita contra a permanencia de Ence na ría de Pontevedra e a instalación de Altri en Palas de Rei.
Antón Masa, presidente da APDR, expresou o seu convencemento de que a celulosa de Altri non se instalará e trazou un paralelismo histórico coa instalación de Ence en Pontevedra.
O 1 de xuño, miles de persoas déronse cita en Pontevedra e Marín na "marcha contra as celulosas", que se transformou nunha reivindicación conxunta contra Ence e Altri, rematando diante da factoría de Lourizán e converténdose na máis multitudinaria das últimas edicións.
Días antes, a batalla xudicial contra a continuidade de Ence recibiu un novo capítulo. O Tribunal Constitucional admitiu a trámite o recurso de amparo presentado polo Concello de Pontevedra contra a sentenza que avalou a prórroga da concesión á pasteira ata 2073.
A tenente de alcalde, Eva Vilaverde, celebrou esta decisión, cualificando a prórroga de "claramente irregular" e denunciando a vulneración de directrices europeas e a falta de xustificación para a localización da fábrica na ría.
Pola súa banda, Ence asegurou que a admisión a trámite "tan só implica" que se valorará se vulneraron dereitos fundamentais e reiterou que a prórroga "non é obxecto de discusión" no recurso de amparo.
O 19 de xuño, Ence anunciou a sexta convocatoria do seu Plan Social para Pontevedra, cun investimento de tres millóns de euros para impulsar proxectos de desenvolvemento sostible e benestar en Pontevedra, Marín e Poio.
ESCASEZA DE AUGA NO LÉREZ
O 24 de xullo, o Tribunal Supremo emitiu a súa terceira sentenza avalando a prórroga da concesión a Ence no procedemento iniciado pola Asociación Pola Defensa da Ría de Pontevedra (APDR).
O alto tribunal declarou válido o permiso para que Ence ocupe terreos de dominio público marítimo terrestre ata 2073, non considerando aplicable o artigo 32.1 da Lei de Costas ás prórrogas outorgadas ao amparo da Lei 2/2013. Esta sentenza contou cun voto particular de dous maxistrados.
O 5 de agosto, a planta de Ence nas Pontes obtivo a Autorización Ambiental da Xunta para a súa nova fábrica de fibra reciclada branqueada, un proxecto declarado estratéxico que busca producir 100.000 toneladas anuais de fibra reciclada branqueada usando papel e cartón recuperados, funcionando con enerxía renovable e tecnoloxía de branqueo totalmente libre de cloro.
O 6 de agosto, o Concello de Pontevedra urxiu á Xunta a ordenar a Ence parar a captación de auga do Lérez, ante a crítica situación do río, cuxo caudal rexistrara valores por baixo do mínimo ecolóxico.
O concelleiro de Servizos Urbanos Básicos, Xaquín Moreda, subliñou que "unha captación industrial é incompatible co abastecemento de auga para a poboación".
Ence, pola súa banda, asegurou estar preparada para deter a súa actividade se periga o caudal ecolóxico, destacando a súa xestión "responsable" e a redución do seu consumo de auga nun 40% en dez anos.
En agosto, a alcaldesa accidental de Pontevedra, Eva Vilaverde, valorou a activación por parte da Xunta da situación de prealerta por escaseza moderada de auga no sistema do río Lérez, aínda que considerou que chegaba "unha semana tarde".
A dirección da empresa insistiu en afirmar que "o consumo humano é prioritario".
PLAN DE DESPEDIMENTOS
O 28 de agosto, CCOO denunciou tres accidentes graves este ano en Ence, acusando á empresa de "opacidade" e represalias contra os traballadores auxiliares. O sindicato detallou os sinistros e criticou a política de prevención de riscos laborais de Ence, baseada no "medo, o acoso e a represión".
Ence rexeitou as acusacións, asegurando un investimento de 9,1 millóns de euros en seguridade para 2025 e destacando que o seu índice de frecuencia de accidentes é moi inferior á media do sector.
O 8 de outubro, traballadores de Ence Pontevedra concentráronse para protestar contra a "decisión unilateral" da empresa de externalizar o servizo médico, o que suporía a eliminación de catro postos de traballo.
O comité de empresa denunciou un "plan real de recortes" e unha "neglixencia gravísima" que afectaría a atención sanitaria na fábrica.
Ence defendeu a súa decisión como unha mellora do servizo de vixilancia da saúde a través de QuirónSalud, destacando o seu investimento en seguridade e o seu baixo índice de accidentalidade.
O 17 de outubro, o comité de empresa de Ence Pontevedra denunciou o despedimento de catro traballadores auxiliares de EULEN, no marco dun "plan demencial de recortes".
O comité alertou sobre o estado da limpeza industrial e as áreas de persoal, cualificándoas de "lamentables" e provocadoras de "graves situacións de exposición a riscos, inseguridade e insalubridade". Ence afirmou que estas accións se enmarcan na "optimización dos seus procesos e recursos" para reforzar a súa competitividade.
O 20 de outubro, CCOO non descartou "absolutamente ningún escenario de loita" contra os despedimentos nas auxiliares de Ence, anunciando mobilizacións e folgas.
O 23 de outubro, unha nova protesta de persoal de Ence denunciou os despedimentos e o "desmantelamento" da fábrica, coa empresa insistindo en que se trata dun plan de "optimización".
CONFLITO CON TRANSPORTISTAS E ERE
O 28 de outubro, transportistas de Galicia e Asturias suspenderon o servizo a Ence debido a unha "drástica redución das tarifas", que oscila entre un 5% e un 11%, imposta de maneira unilateral pola empresa. As organizacións de transportistas reclamaron a apertura urxente dunha mesa de negociación.
Durante este mes, os transportistas acusaron a Ence de presionar aos seus provedores e puxeron baixo sospeita o uso de subvencións públicas.
O 29 de outubro, Ence anunciou un plan de eficiencia e competitividade para 2025-2027, que incluirá unha reorganización do seu plantel no marco dun proceso de despedimento colectivo.
A empresa espera conseguir con esta decisión aforros duns 200 millóns de euros, coa aplicación de intelixencia artificial, automatización de procesos e a simplificación de operacións internas.
O proxecto "Pontevedra Avanza" continuará en paralelo, cun investimento de 120 millóns de euros. O comité de empresa de Ence negou ser contactado formalmente para negociar o ERE.
O 7 de novembro, Ence adiantouse a unha rolda de prensa do comité de empresa para explicar a súa postura sobre o plan de despedimentos. A compañía admitiu que os potenciais afectados en Pontevedra alcanzarían a 39 persoas (o 6,5% do persoal), a acometer entre 2026 e 2027.
A dirección expuxo prexubilacións, baixas incentivadas e recolocacións, reiterando a súa "vontade de diálogo". Con todo, o comité de Ence convocou doce días de folga, acusando á empresa de "traizón" e "mentiras", e denunciando compromisos incumpridos en investimentos e emprego.
O 8 de novembro, o persoal de Ence iniciou a súa folga de doce días en protesta polos despedimentos e recortes, cun seguimento do 100% do persoal. O comité de empresa denunciou que o "plan de competitividade" baséase unicamente en recortes de persoal e non en avances tecnolóxicos.
O 11 de novembro, a folga continuou cunha división en Ence e un enfrontamento entre representantes do persoal en diferentes centros de traballo. O Comité de Oficinas Centrais expresou a súa "indignación" pola postura do comité de Pontevedra de negarse a negociar o plan de despedimentos, mentres que o comité da fábrica reprochou aos seus compañeiros de oficinas aliñarse coa dirección.
O 13 de novembro, Omar Vázquez, secretario comarcal de CCOO, afirmou: "Preferimos condenar á morte a ENCE antes que ser cómplices dun só despido", acusando á empresa de "enganar e traizoar" aos traballadores. CCOO esixiu a intervención da Xunta de Galicia e anunciou novas xornadas de folga.
Ence xustificou os despedimentos por catro trimestres consecutivos de perdas, enmarcando a medida no seu plan de eficiencia e competitividade.
O 21 de novembro, Ence iniciou en Madrid as negociacións formais do Expediente de Regulación de Emprego (ERE).
Os traballadores de Ence, nunha nova xornada de huelga cun seguimento do 100%, trasladáronse á delegación territorial da Xunta para pedir ao presidente Alfonso Rueda que evitase o ERE. O comité denunciou "mala fe" de Ence e "escuros rumores" de operacións encubertas con Altri.
ACORDO FINAL
O 3 de decembro, os traballadores de Ence convocaron unha nova folga para o 9 de decembro, ante a "nula vontade de acordo" da empresa no proceso de ERE. O comité denunciou a falta de transparencia, os incumprimentos do convenio colectivo e a crecente inseguridade do persoal.
O 5 de decembro, traballadores de Ence concentráronse en Santiago ante a sede da Confederación de Empresarios en Compostela para denunciar o incumprimento dos compromisos de investimento e modernización, así como o estancamento na negociación do ERE.
O 9 de decembro, retomouse a folga total en Ence cunha concentración ante a sede da Xunta en Santiago. Nestes días de protesta, os traballadores apuparon á conselleira de Industria e ao director territorial da compañía nun evento celebrado na capital galega.
Ence e a Xunta pecharon este mes a avaliación do Plan Social 2025 con 240 proxectos aprobados.
Finalmente, o 23 de decembro, Ence pactou cos sindicatos que os despedimentos en Pontevedra sexan prexubilacións ou "voluntarios e incentivados".
O acordo, ratificado polo 82% dos traballadores, establece un máximo de 57 contratos extinguidos nos distintos centros de traballo de Ence, dilatable ata o 31 de decembro de 2027.
Os sindicatos considerárono un "mal menor" para evitar saídas "forzosas e traumáticas", aínda que lamentaron seguir sen coñecer as motivacións do ERE nin os postos a amortizar.
Ence enmarcou o pacto no seu plan de eficiencia e competitividade, destacando o seu potencial de aforro e os seus investimentos no proxecto "Pontevedra Avanza".